zaterdag 20 mei 2023

Man met vier handen

Afgelopen donderdag was de opening van de expositie van werken van Koos van Bruggen in Pieterburen. Deze expositie is een samenwerking met ons bezoekerscentrum Waddenkust, de Petruskerk en tuincafé Bertje Jens. Die middag had ik baliedienst, ik wist niets van de kunstenaar, dus ging ik me gauw inlezen, zodat ik de bezoekers iets kon vertellen.

Koos van Bruggen was ooit huisarts in Groningen en later kunstenaar in Pieterburen. Hij maakte beelden, expressieve schilderijen en grafisch werk. Ook maakte hij houten sculpturen, die hij ‘palen’ noemde. Het meest bekende en monumentale beeld is Sint Martinus alias De man met vier handen, een beeld gesneden uit een zes meter hoge perenboom. Deze boom was in een novemberstorm bij een boerderij in Warffum omgegaan en de boer zei dat die boom voor Koos van Bruggen zou zijn. 

Van bezoekers hoorde ik dat het beeld in de Martinikerk zou staan en dat vertelde ik dus ook braaf aan de andere bezoekers. Tot een van hen zei dat dat helemaal niet waar was. Het beeld heeft daar gestaan, maar is nu weg en zou verdwenen zijn. Via google kon ik weinig vinden, maar later hoorde ik dat het beeld, hier vlakbij, ergens achteraf bij Westernieland zou staan, in de buitenlucht en blauw geverfd.

Er zijn in de Notoaristoen in Eenrum, Geuren en Kleurendagen, met de bloei van honderden rhododendrons, daar gaan we deze morgen eerst naar toe. Er is een marktje en ik koop bij een kraampje Zinnia's en rode Zonnebloemen (die uiteindelijk gewoon geel gingen bloeien). Jasper Helmantel stond er ook en ik kocht van hem diverse plantjes, waaronder de Witte rapunzel (Phyteuma spicatum).
Na een wandeling door deze prachtige tuin langs de kleurrijke, bloeiende rhododendrons gaan we naar Westernieland, op zoek naar het beeld.

Het beeld zou bij De Slikken staan, een voormalig werkkamp. Bij een boerderij vragen we waar we het beeld kunnen vinden en de boerin wijst ons de weg. We zijn blijkbaar niet de enigen, want opeens zien we een bord:


We lopen verder en zoekend kijken we om ons heen. Opeens zie ik het in de verte, onder de bomen:



Het was ooit geverfd, maar gelukkig niet blauw. Een beeld dat nooit uit de Martinikerk zou gaan maar dus blijkbaar gekocht door iemand die het hier op deze merkwaardige plek gezet heeft. 


Ik vind het wel mooi in deze ruige staat, maar het zal er niet beter op worden hier in de buitenlucht. 


Het beeld zit vol symboliek. Op de schutting is met duct tape een toelichting geplakt. Maar je kunt er nog veel meer in zien.

De schilderijen van Koos Verbruggen zeggen mij (als leek) niet zoveel, maar de houten beelden vind ik heel bijzonder. Tijdens deze expositie staat er eentje bij ons in het bezoekerscentrum en in de kerk tegenover staan de twaalf apostelen, die gaan we hierna bekijken.

Het zijn kandelaars en ik vind ze zo bijzonder omdat ze anders dan andere houtsnijwerken zijn. Niet zo glad en afgewerkt.  Ik kan er lang naar kijken en er steeds meer in zien.




Er staan nog meer beelden in de kerk, mooi zo bij het glas in lood:



Het is leuk dat ik via mijn vrijwilligerswerk voor Het Gronings Landschap in aanraking kom met de geschiedenis van een kunstenaar uit deze buurt. De tentoonstelling werd goed bezocht. Op de middag dat ik dienst had kwamen er bijna 100 bezoekers, dus het was wel aanpoten.

Open tuindagen 2023

Dit jaar is de tuin te bezoeken op 28 mei, 4, 11, 18, 25 juni.

In juli: 2, 16, 23 en 30. (Let op: NIET open op 9 juli)

In augustus: 6, 13, 20 en 27.

En op 3 september.


Kijk ook eens op Bezoek mijn tuin.

zondag 14 mei 2023

Vogelexcursie Waddenkust

Van 6 tot 14 mei vindt de Nationale Vogelweek plaats. Het Groninger Landschap doet een activiteit in samenwerking met de Vogelbescherming. Op de laatste dag van deze week begeleid ik een excursie, maar omdat ik niet veel van vogels weet, vraag ik mijn broer de vogelaar mee. Er waren 13 deelnemers, net mooi genoeg om mee de kwelder op te gaan.

We starten in ons bezoekerscentrum met een Waddenfilm en fietsen daarna naar de dijk. Bij het kunstwerk De Wadloper vertel ik nog even hoe dat beeld hier terecht kwam, niet iedereen weet dat.

Het beeld van metaal, gemaakt door Harm Blanken, stelt een wadloper voor die tot zijn middel in het water staat, met een peilstok in zijn linkerhand en met zijn rechterhand boven zijn ogen tuurt hij over het wad. De 'tafel' is van cortenstaal met op de bovenkant een kaart van de Waddenzee. 


Oorspronkelijk stond het beeld net buiten Pieterburen. In 2008 is het op raadselachtige wijze verdwenen. Opeens dook het weer op. De oudejaarsvereniging van Pieterburen zette het op de dijk als oudejaarsstunt. Het waterschap Noorderzijlvest vond dat geen goed idee i.v.m. de veiligheid en verwijderde het beeld weer. Uiteindelijk werd men het eens en is het beeld in juli 2009 op de dijk geplaatst.

Ik kan ook geen betere plek bedenken.


Omdat ik meer van de plantjes dan de vogels ben, wijs ik de deelnemers nog even op een van de kleinste Ooievaarsbekken, Geranium molle. Ik heb vorig jaar een wortelstokje uitgepeuterd en nu heb ik hem ook in mijn tuin:



Een deelneemster zei dat je zoiets alleen ziet als iemand je er op wijst.

We gaan de kwelder op en worden een stukje achtervolgt door nieuwsgierige stiertjes:



We zien een mooi aantal verschillende vogels. Zoals bijvoorbeeld de grote zilverreiger en een ooievaar (!). Verder rotganzen en brandganzen, tapuiten, veldleeuwerik, graspieper, gele kwikstaart, bruine kiekendief, lepelaar, bergeend, tureluur, scholekster, zilverplevier en een ... velduil!



Er groeit nog niet veel aan kwelderplanten, wat Lamsoor, Spiesmelde en Zoutmelde.



Het was een leuke excursie!




maandag 8 mei 2023

Moestuin

Begin gemaakt met de moestuin. Alles schoongemaakt en opgeruimd. Compost er op.
Wat as uit de houtkachel bij de bessen en fruitbomen gedaan.


Binnen heb ik al voorgezaaid: Tuinbonen, Afrikaantjes en Goudsbloemen. En heel veel Tomaten. Tigerella, Heirloom, nog van zaad uit 2011 en kerstomaatjeszaad van iemand gekregen in 2018. We zien wel wat het wordt.
Van een buurvrouw kreeg ik wat ijsbergslaplantjes.


De vaste broccoli (Nine-star Perennial) van vorig jaar maakt nu lichtgele minibloemkooltjes. Je kunt een paar keer oogsten en ze smaken heerlijk. 


De Tuinbonen gaan heel goed, en zie ik al zaailingen van Oost Indische Kers opkomen, die kunnen zonodig als luizenval functioneren.
Lavas groeit ook goed en alle kruiden doen het prima. De rozemarijn begint te bloeien.


 

In de bessentuin groeit ook alles voorspoedig, alleen de rode aalbes achterin maakt alleen maar blad.


De blauwe bes, nog afkomstig van het dakterras in Gouda en inmiddels ruim tien jaar oud, zit vol met bloemetjes. 


Ook meer dan 10 jaar geleden had ik zaailingen van een moerbei. Gewoon de zaadjes uit een vruchtje. Ik had er veel en gaf de meeste weg. Twee ervan hield ik, omdat ze verschillend blad hadden. Ze stonden in potten, en groeiden langzaam, ze waren bijna een meter hoog. Toen we naar hier verhuisden en ik ze in de uitermate vruchtbare grond zette, gingen ze los! Nu staan ze bijna 5 jaar en zijn het al heuse bomen.
Dit jaar zag ik voor het eerst iets van bloei. Wie weet krijgen we dit jaar moerbeien!


De beide appelbomen en de perenboom bloeien uitbundig, nu nog bijtjes nodig. Ik zie er heel weinig.
Iemand of facebook zei over mijn foto: Het lijkt wel een schilderij van Theo Leijdekkers. Als je toch zo kunt schilderen!


Perk-3 stond vol met puntwederik. Leuke plant, maar deze had al een groot deel van het perk overgenomen. Mijn broer hielp afgelopen herfst met het uitgraven, wat een flinke klus was.
Er zal best wat wortelstukjes achtergebleven zijn, maar dat is niet erg. Omdat het wel een groot kaal stuk was, besloot ik het als tijdelijke moestuin te gebruiken.
Een Kardoen had ik daar al eerder geplant.
Ik haal nog wat restwortels van de puntwederik weg, alle graspollen en ander wild spul. De papavers mogen blijven. Wat nieuwe tuingrond erop en dan kan er geplant worden.


Op deze plek heb ik snijbiet, palmkool, ijsbergsla en afrikaantjes gepoot. Van de Woldtuin kreeg ik zaad van Ethiopische mosterd (Brassica carinata). Een bladgroente, maar ook gebruikt als groenbemester en biobrandstof. Van het zaad kun je weer mosterd maken
De bloemen zijn erg aantrekkelijk voor bijen.



vrijdag 5 mei 2023

Abelstok in mei

Abelstok, de sprookjesachtige, verwilderde fruitboomgaard langs de Kromme Raken. We komen er met regelmaat, maar nog nooit in mei. Het is zo'n mooie bijzondere plek. Eigenlijk iets te laat voor de appel- en perenbloesem, het meeste is al uitgebloeid.











maandag 1 mei 2023

Uit in april 2023

Er worden rond onze woonplek altijd zoveel leuke dingen georganiseerd en je zou wel naar alles toe willen, maar we moeten onszelf begrenzen, qua geld uitgeven. Ik had voor mezelf bepaald dat we 2x per maand iets mochten doen, wat geld kost. Iets wat amper iets kost of gratis is, mag daarnaast ook wel. Deze maand kozen we het volgende plezier:

Op tweede paasdag, 10 april, naar Neut'n schaiten (noten schieten). Hoewel voor veel Nederlanders Pasen staat voor eieren, woonboulevards en paasvuren, is de Groningse Paastraditie toch wel het Neut'n schaiten.

Dit is de eerste keer, sinds we hier wonen, dat we meedoen. Het vindt plaats in de schuur van een van onze boeren.

Er wordt een rij walnoten op een rechte krijtlijn met dwarslijntjes gelegd. Ieder legt een klein bedrag aan muntgeld naast de walnoten. Met een stalen kogel moet je zoveel mogelijk noten raken. De kunst is om de achterste noten te raken, het geld dat daarbij ligt is dan van jou. Blijft de achterste noot (en die daaronder) liggen, moet je bijbetalen en worden de weggeslagen noten teruggelegd.

Uiteraard bak ik er niets van.





Het klink een beetje suf, maar ik moet zeggen dat het hartstikke leuk was, we hebben gewoon superleuke dorpsgenoten, veel lachen met elkaar, dus een reuze gezellige middag.

En helemaal een ‘budget’-uitje.


Op 15 april gaan we naar de Open Dag van Savanneboerderij Verbaarum, helaas is het somber en koud weer. Maar het enthousiasme van deze mensen maakt veel goed.

Wat een fantastische plek!



Hier legt Quinten, de tuinder van de Woldtuin, ons uit hoe hij groente kweekt in samenspel met bomen. De bomen zorgen voor milde micro-klimaatjes wat de groei van de groenten verbetert.

Het trekt veel insecten aan waardoor een natuurlijke plaagdierbestrijding mogelijk is. De bomenrijen voeden het bodemleven, bevorderen de groei van schimmelnetwerken en leveren ten slotte ook nog eens een heerlijk fruit en noten. Binnen dit Agro Ecologische systeem worden verschillende methoden als No-Dig, Permacultuur en Syntropische landbouw toegepast.

Een Herstellende Landbouw methode die ervoor zorgt dat bodemleven een compleet voedingspalet voor de planten vrij beschikbaar maakt. Heel erg leerzaam en interessant!



De moestuin van Christa daarentegen is van een wilde schoonheid. Een intuïtieve benadering die ik herken. Christa tuiniert op gevoel, hier geen diepgaande kennis maar vertrouwen op een oergevoel. Hoe gaat het met planten in de natuur? Zo gaat het ook in de moestuin. Hier geen strakke rijen maar organische vormen. De moestuin is er niet alleen voor groente productie maar moet bovenal een fijne plek zijn waar het goed toeven is. Een terrasje, veel bloemen, insecten, mooie vlinders, zon en rust… Schijnbare Chaos is een toegepaste methode waarbij het voor de mens nog steeds duidelijk is waar welke groenten staan maar insecten gedesoriënteerd raken door een snelle afwisseling in vorm, kleur en grootte van de groenteplanten. Daardoor zijn ze niet afwezig maar kunnen ze niet uitgroeien tot plagen.


Een hele klus om die oude, karakteristieke boerderij weer nieuw leven in te blazen. Een deel van het rietendak is al klaar:


Tijdens de rondleiding kwam ik een schattig zijdehoentje tegen ... dan smelt ik!

Jammer dat het net te ver is om wekelijks verse, biologische groente te halen!

Op 19 april vindt er een lezing plaats van O.C. Hooymeijer en zijn Wondere vogelwereld in het dorpshuis van Baflo.
O.C. is beeldend kunstenaar en schrijver van gidsen voor de niet-bestaande vogels van Europe. Ik kreeg een paar jaar geleden zo'n boek voor mijn verjaardag. Prachtig en hilarisch.
O.C. is een begenadigd verteller. Heel erg grappig!
Hij komt tevens uit Vlaardingen, dus hadden we ook een leuk gesprek over die stad en de mensen die we beiden kenden.
Natuurlijk koop ik zijn nieuwste boek, wat een feest om te lezen.


Rechts op de foto, Erik de Graaf, historicus, docent en schrijver èn ook uit Vlaardingen ... zelfs een vroegere buurjongen van mij, maar daar kwam ik pas hier in Groningen achter.


Het nest van de Kleine Amerikaanse Prairikraak. O.C. vertelde dat de mezen in zijn tuin bij dit kunstwerk de finishing touch gaven.


Op 23 april in het Spijslokaal van Warffum een optreden van de nestor van de Groningse popscene: Lou Leeuw en zijn vrouw Ans van Steenvelt. Georganiseerd door Cinema het Hogeland en gepresenteerd door Louis Stiller.

Na het optreden van Lou, konden we kijken naar drie ‘Rockumentaries’.

Erg leuk, maar jammergenoeg te weinig publiek.

En ... alsof het nog niet genoeg is deze maand, gaan we de dag na mijn verjaardag, op 30 april naar Törf, in het dorpshuis van Stitswerd. Het bijwonen van een optreden van Törf is een unieke, fantastische beleving en zodra het afgelopen is, zou je gelijk weer willen boeken. Wat een vakmanschap met al die verschillende soorten muziekinstrumenten!





Toch meer uitstapjes dan ik van plan was, maar wat is het allemaal leuk!

Update: Helaas is Henk Scholte op 21 februari 2025 overleden.