Waarneming

Ik wil dat mijn tuin een kleine oase is, tussen de omliggende (mono-gecultiveerde) akkers en een toevluchtsoord voor allerlei dieren. Voor Groningse begrippen is mijn tuin niet groot, maar voor een klein insect is het misschien wel de hele wereld.

Op zondag 1 september is de tuin extra geopend n.a.v. het 20-jarig bestaan van Waarneming.nl.

Elk soort insect dat ik in mijn tuin zie probeer ik op de foto te krijgen, uit te zoeken wat het is en het dan in te voeren op Waarneming.nl. Zo krijg ik een mooi overzicht van de soorten die in mijn tuin leven.

Ik zie het elk jaar wel minder worden, minder vlinders, minder wilde bijen en hommels en dit jaar helaas ook minder zweefvliegen. Zorgelijk want dat zijn wel de bestuivers of voedsel voor de vogels.

Waar er wel veel van zijn, zijn de Akkerdisteldansvliegen (Empis livida). Eerst dacht ik dat het muggen waren, maar na beter kijken blijken het dus vliegen. 

Ze hebben een zuigsnuit en omdat ze ook van nectar snoepen en er stuifmeel aan ze blijft hangen, bestuiven ze -onbedoeld- ook. 

Akkerdisteldansvliegen op Ruige anjer 13.06.24

Van de Grote dansvliegen (Empis tessellata) met hun grote zuigsnuit, dansen de mannetjes tijdens de balts in de lucht. Zij hebben dan een prooi bij zich, meestal een ander soort vlieg.  Vrouwtje Dansvlieg komt daar op af en maakt haar keuze uit de mannetjes. Zij kiest de mooiste man met de lekkerste prooi. Terwijl het mannetje paart, zuigt het vrouwtje de prooi leeg.

Ik betrapte het stel in mijn appelboom. Zie hoe hij zich tijdens de daad vasthoudt aan het blad en zij ondertussen smikkelt van haar bruidsgeschenk:

Op de Witte Wederik (Lysimachia barystachys) wemelt het van de dansvliegen en hoewel ik blij ben dat ze er (nog) zijn, zou ik toch graag meer bijen en zweefvliegen zien.

Elk jaar broeden er mezen in ons kunstwerk vogelhuis. Het ene jaar pimpel, het andere jaar kool. Dit jaar waren de pimpels weer aan de beurt. Het ging heel voorspoedig, hard werken voor ze, want het is een grote nestkast. Eerst grotere takjes, steeds kleinere, mosjes en tot slot veertjes van onze kippen.

Eind mei broeden. Vader kwam met hapjes voor moeder aanvliegen, of omgedraaid.

Opeens vonden we het wel heel stil, we zagen niets meer gebeuren.

Uiteindelijk maar naar binnen gekeken. Daar lagen negen eitjes, in een prachtig nestje, verlaten.

Wat is er gebeurt? Wisten de ouders dat er amper voedsel was en ze dan maar niet uitgebroed hebben? Zijn de ouders dood? Er lopen hier helaas nog katten los in broedtijd. Of komt het door landbouwgif? We zullen het nooit weten. Heel verdrietig.

Gelukkig ook vrolijks in de tuin.

Een plant die ik iedereen zou aanraden is niet een met spectaculair kleurige bloem, maar een heel eenvoudige, inheemse plant: Knopig helmkruid (Scrophularia nodosa). Heel vroeger een geneeskrachtige plant. Hij zaait zich uit, maar wordt nooit vervelend. Elk jaar is het een verrassing waar hij weer opduikt. De bloemen zijn klein met roodbruin-groene helmpjes. De plant kan 120 cm hoog worden, maar is zo luchtig dat hij overal bij past. Behalve dat hij mooi is, zijn bijen en hommels er gek op. Het is een koddig gezicht als een grote hommel aan zo’n klein bloemetje hangt, blijkbaar is er veel te halen.

Ze staan bij voorkeur in halfschaduw, maar sommige staan hier ook in de volle zon.

Tijdens een insectenjacht zag ik een wespje op deze plant en o, toeval, dat bleek de Helmkruidbladwesp (Tenthredo scrophulariae) te zijn:

Toen ik nog beter keek zag ik kleine rupsjes. Ze waren te klein om op de foto te krijgen, maar nadat ze wat gegroeid waren, bleken het de rupsen van de Helmkruidvlinder te zijn. Een niet bijzondere nachtvlinder, maar wel zeldzaam. Ik zag er zeker tien. Elke dag ging ik even kijken of ze er nog waren, en ja hoor, ik denk dat de vogels ze niet lusten door die kleuren. Ik ontdekte ze ook op andere plekken in de tuin waar deze plant stond. 

Op de blog van natuurgids Theo de la Ruelle vind je uitleg over het verschil tussen een rups en een larve.

Rups van de Helmkruidvlinder, Cucullia scrophulariae

Nog eens de Helmkruidbladwesp, een paartje ... waar de kinderen bij zijn 😆:

Larve van de Helmkruidbladwesp, Tenthredo scrophulariae

Zo zie je wat een plezier een beetje wilde tuin geeft, ik kan echt op ontdekking gaan. Het is leuk als ik open tuin heb om bezoekers hier op te wijzen i.p.v. enkel en alleen maar naar mooie plantjes kijken.

Hier vind je alle dagactieve nachtvlinders die ik zag in 2018 t/m 2023 en hier alle vlinders.

Afrikaanse kattenstaart

Ik heb liever geen kuipplanten, want ik heb een hekel aan dat gesjouw als die naar binnen moeten. Daarnaast weet ik binnen ook nooit een goede plek om te overwinteren, omdat ze meestal in de weg staan.

Toch heb ik er eentje. Een Bulbine frutescens, Afrikaanse kattenstaart oftewel Afrikaans wondkruid, vorig jaar cadeau gekregen van een tuinbezoekster. Ik heb hem in een niet al te grote terracotta pot gezet. In de herfst heb ik hem in de kas gezet en in de winter binnen op een onverwarmde kamer. Hij bleef nieuwe bloemen maken.

In het voorjaar ging hij weer naar buiten, maar beschermd tegen de regen, want hij houdt niet van nat. Mei/juni begon hij flink te groeien, veel nieuw blad, vooral in de breedte. Hij staat graag in de volle zon.

De Bulbine komt oorspronkelijk uit Zuid-Afrika en wordt daar ook Wondkruid genoemd. Het is een succulent en verwant aan de Aloë vera. In de lancetvormige bladeren zit een soort gel, die pijn vermindert en wondjes heelt, zoals brandwonden, zonnebrand, schrammen, koortslip, insectenbeten en werkt antibacterieël.

Aan een lange stengel groeien de bloemen in een spitse aar, oranje met gele meeldraden. Het was leuk om te zien dat op zo'n exoot een inheemse Snorzweefvlieg (Episyrphus balteatus) zat.

En een Menuetzweefvliegje (Syritta pipiens):

Ik vind hem mooi en leuk, dus blijf ik voor deze wel mijn best doen. Ook zal ik de geneeskrachtige gel eens uitproberen.

Franse veldwesp

De Franse Veldwesp komt met regelmaat terug in mijn blogs. Schreef ik vorig jaar nog, dat ik nog nooit een nest had gevonden, krijg ik het dit jaar op een presenteerblaadje aangeboden..

In mijn kas, in een oude glazen vaas waar stokjes e.d. in staan, zag ik wespen naar binnen gaan. Toen ik beter keek zag ik dat ze in die vaas een nest aan het maken zijn. Ze vliegen heen en weer naar de Kuip.

Terwijl ik ze observeerde, zag ik opeens nog een ander groepje bezig. Een potje met mesjes en stiften vonden ze blijkbaar ook een geschikt plekje.

Het is zo prachtig gemaakt. Het bolletje staat op een soort pootje, vastgemaakt aan een mesje.

Als ik dichtbij kom, lijken ze al mijn bewegingen met argusogen te volgen. Behalve voor een foto laat ik ze verder met rust. Ik pak niks uit hun buurt. Deze foto is van ongeveer twee weken geleden.

Deze foto is van vandaag. Er zijn al kamertjes met een eitje er in dichtgemaakt. Het nest in de vaas is een stuk groter, daar blijf ik maar vandaan. Nogmaals, ze kunnen steken, alleen doen ze het niet zo gauw.

Het is vandaag erg warm, en in de kas helemaal en ik zie ze snel met hun vleugels wapperen om te koelen.

Fascinerend om te zien!

Morgenstond (4)

Vanmorgen om half 8 was het toch zo prachtig, het leek wel of ik in een schilderij liep. 

Een kort praatje met een aimabele (ex)boer.

Onderweg hoorde ik de Kleine karekiet, een klein bruin vogeltje dat graag tussen de rietstengels zit. Hier hoor je hem zingen:

Kleine karekiet, foto Vogelbescherming

Even over de dijk naar de kwelder kijken, zo heerlijk rustig ...

 

Maar opeens is het gedaan met de rust. Twee bussen en een aantal auto's arriveren. Wadlopers.

Ik gun ieder zijn vermaak, maar als ik hun gids was zou ik ze vragen wat stiller te zijn, passend bij een kwetsbaar natuurgebied. Je komt toch voor de natuur, hoop ik. Als je wilt joelen en zo, ga dan maar naar de Efteling.

En terwijl ik dat denk, voel ik me gelijk een grumpy oud wijf. Oeps!

Ik loop gauw verder, de andere kant uit en kijk later nog eens om. Geluid draagt ver hier. Wat kan een groep mensen een kabaal maken!

Aan het eind van de weg verschijnt daar mijn huis. Foto genomen vanuit de ingezaaide akkerrand. Misschien niet helemaal inheems, maar toch prachtig! Het was een heerlijke wandeling van 6 km.

Wat een geluk dat ik mijn rondje weer zo vroeg deed. Vanmiddag regen, regen en nog eens regen.

 

Leuk om zo'n serie van een paar dagen te maken. Als het bij het opstaan mooi weer is, ga ik lekker wandelen. Als de blaar genezen is misschien een groter rondje.

Morgenstond (3)

Deze morgen weer het rondje langs de akkers naar dijk en kwelder. Iets bewolkter, maar het is zacht en het blijft droog.

Genieten van de schitterende, gewone berenklauwen.

Een foto vanaf de dijk naar de akkers. In de verte de tien bergen grond.

Ik hoorde vanmorgen een Veldleeuwerik en een Buizerd.

De enige boom langs het pad van boer F.  Ik denk een populier:

En ginder doemt mijn huis alweer op, het eerste (of laatste) van ons dorp. Links, ook met hoge, oude populieren:

 

Morgenstond (2)

Het wandelen beviel zo goed gisteren dat ik vanmorgen weer ga. Onderweg zie ik veel Berenklauwen, de inheemse. Ik heb deze gewone berenklauw ook in mijn tuin, mensen doen soms zo raar als ze het woord berenklauw horen. Alsof je het verschil niet zou zien met de reuzenberenklauw. Hoewel ik hier amper insecten zie, zitten er op deze planten juist veel.

Voor de dijk liggen tien bergjes grond.

Ik loop ook langs een korenveld. Ik zie geen korenbloemen, laat staan klaprozen. Wel veel wikke, ook mooi hoor, hoewel de boer er misschien niet blij mee is.

Ik begin vandaag links van de route, totaal 6,1 km. De haas zag ik ook weer.

Morgenstond (1)

Wat mij opvalt is dat het vroeg in de morgen vaak zonnig is met een prachtige blauwe lucht. Ik kijk dan van binnen naar buiten en denk, o, mooi weer … ga ik straks zus en zo ….

Als ik dan klaar ben met koffie, douchen en aankleden, is de lucht vol met wolken en geen zon meer te zien. Dat is me nu al een paar keer overkomen.

Ik heb me voorgenomen om op zulke ochtenden gelijk naar buiten te gaan. Omdat ik pas wat zeurende pijntjes in rug en heup had ga ik wandelen, dat schijnt te helpen.

Ik raakte geïnspireerd door filmpjes van een vrouw die al vijf jaar, elke ochtend dezelfde wandeling doet.

Vanmorgen vroeg opgestaan, kipjes eten gegeven en naar de dijk gewandeld.

Het pad is leeg en het hoofd raakt ook leeg. En stil is het. Wat vogels betreft iets tè stil naar mijn zin. Waar zijn jullie?

Later hoorde ik Grauwe ganzen overvliegen en dankzij de app weet ik dat ik een Gele kwikstaart hoorde.

Voor de dijk gekleurde schapen ...

en over de dijk witte schapen, echte en als wolkjes:

Ik was van plan tot de bio aardappelboer, maar er verscheen een pijnlijke blaar tussen twee tenen, dus toch maar de korte route, vandaar dat heen en weer lijntje:

Ik heb 7,8 km gelopen. Van zo'n ochtendwandeling heb je de hele dag profijt van. Alleen jammer van die blaar.

Tuingroep (4)

Vandaag een tuingroep met lunch met mensen van een tuinclub hier uit de buurt. Twaalf personen, en hèhè, er kan eindelijk buiten gegeten worden. Twee tafels van zes. Het is een erg gezellige groep en het was weer hartstikke leuk om de lunch te serveren èn om de tuin te laten zien.